Trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt khi công bố bài báo quốc tế, Q1, Q2, Q3 và Q4 là những thuật ngữ thường được sử dụng để thể hiện vị trí tương đối của một tạp chí trong một lĩnh vực nghiên cứu. Việc hiểu đúng các nhóm xếp hạng này giúp nhà nghiên cứu lựa chọn tạp chí phù hợp và đánh giá chính xác chất lượng công bố.

1. Q1, Q2, Q3, Q4 là gì?

Quartile là cách chia các tạp chí trong cùng một lĩnh vực thành 4 nhóm dựa trên vị trí xếp hạng. Q1 là nhóm 25% tạp chí đứng đầu, Q2 là nhóm tiếp theo, Q3 và Q4 lần lượt là hai nhóm thấp hơn.

Có thể hiểu đơn giản, Q1 thường là nhóm có vị trí cao nhất, Q2 ở mức khá, Q3 ở mức trung bình và Q4 nằm ở nhóm cuối. Tuy nhiên, Q4 không có nghĩa là tạp chí không có giá trị khoa học; việc đánh giá cần dựa thêm vào lĩnh vực, chất lượng phản biện, uy tín của nhà xuất bản và nhiều chỉ số khác.

Điều quan trọng là Q1–Q4 không phải một hệ thống xếp hạng duy nhất. Hiện nay, hai nguồn được sử dụng phổ biến là Scopus và Journal Citation Reports (JCR) của Clarivate. Scopus thường được biết đến với các chỉ số như CiteScore và CiteScore Percentile, trong khi JCR sử dụng các chỉ số như Journal Impact Factor (JIF). Vì sử dụng cơ sở dữ liệu và phương pháp tính khác nhau nên Q1 của Scopus không nhất thiết giống Q1 của JCR.

2. Làm thế nào để kiểm tra một tạp chí thuộc Q nào?

Để kiểm tra tạp chí thuộc Q1, Q2, Q3 hay Q4, trước tiên cần xác định tên tạp chí hoặc ISSN, sau đó tra cứu trực tiếp trên hệ thống tương ứng.

Với Scopus, có thể sử dụng Scopus Sources để tìm tạp chí và xem CiteScore, CiteScore Percentile, thứ hạng và Quartile trong từng lĩnh vực.

Scopus Sources – Elsevier

Với Web of Science, thông tin về xếp hạng có thể được kiểm tra thông qua Journal Citation Reports (JCR). Tại đây có thể xem Journal Impact Factor, thứ hạng, nhóm ngành và quartile của tạp chí.

Journal Citation Reports – Clarivate

Ngoài ra, SCImago Journal & Country Rank (SJR) cũng là một công cụ phổ biến để tham khảo xếp hạng và quartile của các tạp chí dựa trên dữ liệu Scopus.

SCImago Journal & Country Rank

3. Một tạp chí có thể có nhiều Q khác nhau

Khi tra cứu, cần chú ý rằng một tạp chí có thể được xếp Q1 ở lĩnh vực này nhưng Q2 hoặc Q3 ở lĩnh vực khác. Điều này xảy ra khi tạp chí được phân loại vào nhiều nhóm ngành.

Bên cạnh đó, quartile có thể thay đổi theo từng năm do thứ hạng và các chỉ số của tạp chí thay đổi. Vì vậy, khi nói một tạp chí là “Q1”, cần xác định rõ Q1 theo hệ thống nào, năm nào và thuộc lĩnh vực nào.

Chẳng hạn, thay vì chỉ ghi “bài báo được đăng trên tạp chí Q1”, nên ghi rõ hơn: “Tạp chí thuộc Q1 theo Scopus, năm 2025, lĩnh vực …”. Cách ghi này giúp thông tin về công bố chính xác và có thể kiểm chứng.

4. Lưu ý khi lựa chọn tạp chí

Q1 thường được ưu tiên khi lựa chọn nơi công bố, nhưng không nên chỉ dựa vào Q1–Q4. Một tạp chí phù hợp trước hết phải có phạm vi nghiên cứu tương đồng với đề tài, thuộc cơ sở dữ liệu uy tín và có quy trình phản biện rõ ràng. Người nghiên cứu cũng cần kiểm tra trực tiếp thông tin trên Scopus, JCR hoặc các nguồn chính thống để tránh nhầm lẫn với những website cung cấp thông tin xếp hạng không chính xác.

Tóm lại, Q1–Q4 giúp nhà nghiên cứu nhanh chóng hình dung vị trí của một tạp chí trong lĩnh vực chuyên môn, nhưng cần luôn xác định rõ hệ thống xếp hạng, năm và nhóm ngành trước khi sử dụng thông tin này để đánh giá một công bố khoa học.

-------------------------------------------------------

*Itam Edu cùng đội ngũ chuyên gia từ các trường Đại học Y dược trên cả nước hỗ trợ Nghiên cứu khoa học: https://itam.edu.vn/khoa-hoc/ho-tro-thuc-hien-nghien-cuu-khoa-hoc.html 

THÔNG TIN CHI TIẾT VUI LÒNG LIÊN HỆ:

Website: https://itam.edu.vn/khoa-hoc.html

Hoặc Hotline:

☎️Ms Trang 0984 497 443

☎️ Ms Ngân 0984 407 554

Trân trọng cảm ơn!